सोनिया गांधींचे पुस्तक छापण्यावर पेंग्विन इंडिया अडकले:म्हटले- बाह्य दबाव नव्हता, एका मुद्द्यावर लेखकांच्या टीमशी सहमती झाली नाही

[ads1]

पेंग्विन रँडम हाऊस इंडिया (PRHI) ने सोनिया गांधी यांचे पुस्तक प्रकाशित न करण्याच्या निर्णयावर स्पष्टीकरण दिले आहे. प्रकाशकाने सांगितले की, या निर्णयामागे कोणताही बाह्य दबाव नव्हता, तर ‘बिलॉन्गिंग: ए जर्नी ऑफ लव’ या पुस्तकावर चर्चा करताना एका विशिष्ट मुद्द्यावर सहमती होऊ शकली नाही. तथापि, PRHI ने त्या मुद्द्याबद्दल कोणतीही माहिती दिली नाही. प्रकाशकाने यासाठी करार आणि लेखकाच्या गोपनीयतेचा हवाला दिला आहे. काँग्रेस नेत्या सोनिया गांधी यांच्या आत्मचरित्राच्या भारतात प्रकाशनावरून सुरू असलेल्या वादामुळे हे स्पष्टीकरण आले आहे. अमेरिकेच्या अल्फ्रेड ए नॉफने घोषणा केली आहे की, पेंग्विन रँडम हाऊसची ही शाखा 10 नोव्हेंबर रोजी हे पुस्तक जगभरात प्रकाशित करेल. PRHI ने बाह्य दबावाची शक्यता फेटाळली PRHI च्या प्रवक्त्या पल्लवी नारायण यांनी पीटीआयला दिलेल्या विशेष निवेदनात म्हटले आहे की, “आगामी आठवणींच्या पुस्तकाबाबत ‘Belonging’ (बिलॉन्गिंग) बद्दल केलेल्या काही चुकीच्या मांडणी दुरुस्त करणे आमच्यासाठी महत्त्वाचे आहे. पेंग्विन रँडम हाऊस इंडिया हे पुस्तक प्रकाशित करण्यास खूप उत्सुक होते, कारण ते मिळवण्यासाठी आम्ही खूप प्रयत्न केले होते.” प्रकाशकाने सांगितले की, पुस्तकातील मजकूर गोपनीय आहे आणि तो अद्याप सार्वजनिक केलेला नाही. त्यामुळे या प्रकरणात कोणत्याही प्रकारचा बाह्य दबाव नव्हता. PRHI ने सांगितले की हस्तलिखित सामान्य संपादकीय प्रक्रियेतून गेले होते. या दरम्यान अनेक मुद्दे उपस्थित करण्यात आले आणि सोनिया गांधींच्या प्रतिनिधींसोबत त्यावर चर्चा करण्यात आली. प्रकाशकाच्या मते, काही मुद्द्यांवर बदलासाठी सहमती झाली आणि काही प्रकरणांमध्ये लेखकाची बाजू स्वीकारण्यात आली. मात्र, शेवटी एका विशिष्ट मुद्द्यावर समझोता होऊ शकला नाही. लेखकाच्या टीमने प्रकाशनास नकार दिला PRHI ने सांगितले की यानंतर सोनिया गांधींच्या टीमने प्रकाशकाला सांगितले की त्यांना पुस्तकाच्या प्रकाशनाची प्रक्रिया पुढे न्यायची नाही. प्रकाशकाने सांगितले की त्याने टीमच्या या निर्णयाचा आदर केला. PRHI ने म्हटले, “आम्ही एका कराराने बांधलेले आहोत आणि लेखकाची गोपनीयता आमच्यासाठी सर्वात महत्त्वाची आहे. म्हणून आम्ही हे सांगणार नाही की कोणत्या कारणामुळे गतिरोध निर्माण झाला.” पेंग्विन इंडियाने सांगितले की प्रकाशक म्हणून कोणत्याही हस्तलिखिताचे गंभीरपणे मूल्यांकन करणे, प्रश्न विचारणे, सूचना देणे आणि स्वतंत्र संपादकीय निर्णय घेणे ही त्याची जबाबदारी आहे. प्रकाशकाच्या मते, ‘Belonging’ च्या बाबतीतही त्याने हीच प्रक्रिया अवलंबली. काँग्रेस नेत्यांनी सरकारी दबावाचा मुद्दा उपस्थित केला PRHI च्या सोमवारीच्या निवेदनात, सोनिया गांधींचे आत्मचरित्र प्रकाशित करण्यास ते तयार आणि उत्सुक होते, ही त्यांची पूर्वीची भूमिका पुन्हा एकदा मांडण्यात आली. प्रकाशकाने असेही म्हटले होते की तथ्य तपासणी आणि संपादकीय सूचना त्यांच्या सामान्य प्रकाशन प्रक्रियेचा भाग आहेत. पुस्तकाच्या प्रकाशनावरून वाद तेव्हा वाढला, जेव्हा अशा बातम्या समोर आल्या की संपादकीय बदलांवर मतभेद झाल्यानंतर PRHI ने आत्मचरित्र प्रकाशित करण्यापासून माघार घेतली. यानंतर प्रकाशन संस्थेला सोशल मीडिया वापरकर्ते आणि विरोधी नेत्यांच्या टीकेला सामोरे जावे लागले. अनेक काँग्रेस नेत्यांनी सरकारी दबाव आणि अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याबाबत प्रश्न उपस्थित केले. राजस्थानचे माजी मुख्यमंत्री अशोक गेहलोत यांनी आरोप केला की, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, RSS आणि मोदी सरकारच्या काळात चीनने भारतीय प्रदेशावर केलेल्या ताब्याशी संबंधित भाग वगळण्यासाठी पेंग्विन इंडियावर दबाव टाकण्यात आला. मध्य प्रदेशचे माजी मुख्यमंत्री कमलनाथ यांनीही प्रश्न उपस्थित केला होता की, प्रकाशकाची भूमिका इतर कुठूनतरी आलेल्या दबावामुळे प्रभावित झाली होती का. 10 नोव्हेंबर रोजी जगभरात पुस्तक प्रकाशित होईल सोनिया गांधींच्या आत्मचरित्रात युद्धोत्तर इटलीमधील त्यांचे बालपण, नेहरू-गांधी कुटुंबातील त्यांचे लग्न, त्यांचे पती राजीव गांधी यांची हत्या आणि राजकारणातील त्यांचा प्रवेश याबद्दल लिहिले जाण्याची अपेक्षा आहे. आंतरराष्ट्रीय प्रकाशनापूर्वीच या पुस्तकाला खूप लक्ष मिळत आहे. अमेरिकेतील अल्फ्रेड ए नॉफ, पेंग्विन रँडम हाऊसची एक शाखा, यांनी ते 10 नोव्हेंबर रोजी जगभरात प्रकाशित करण्याची घोषणा केली आहे. PRHI ही जागतिक प्रकाशन समूह पेंग्विन रँडम हाऊसची भारतीय उपकंपनी आणि संचालन कंपनी आहे.

[ads2]