वाढवण बंदराविरोधातील आंदोलन चिघळले:महिला, लहान मुलांसह भूमिपुत्र समुद्रात उतरले, जलसमाधी आंदोलनानंतर प्रशासनाचे आश्वासन

पालघर जिल्ह्यातील वाढवण बंदर प्रकल्पाविरोधातील स्थानिकांचा असंतोष पुन्हा एकदा उफाळून आला आहे. बंदराच्या कामाला विरोध करण्यासाठी स्थानिक भूमिपुत्रांनी थेट समुद्रात उतरून जलसमाधी आंदोलन सुरू केले. या आंदोलनात महिला आणि लहान मुलांचाही मोठ्या संख्येने सहभाग होता. सरकार आणि प्रशासनाच्या विरोधात समुद्राच्या पाण्यात उभे राहून आंदोलकांनी जोरदार घोषणाबाजी केली. स्थानिकांचा विरोध असतानाही बंदराचे काम सुरू ठेवल्याने हा संताप व्यक्त करण्यात आला. दरम्यान, प्रशासनाने काम बंद करण्याचे आश्वासन दिल्यानंतर आंदोलकांनी जलसमाधी आंदोलन मागे घेतले. इशारा देऊनही बंदराचे काम सुरूच; भूमिपुत्रांचा संताप वाढवण बंदर प्रकल्पाला सुरुवातीपासूनच स्थानिक मच्छीमार, शेतकरी आणि भूमिपुत्रांकडून विरोध केला जात आहे. या प्रकल्पामुळे पारंपरिक मासेमारी, स्थानिकांचा रोजगार, जमिनीवरील हक्क आणि समुद्रकिनाऱ्यावरील पर्यावरण धोक्यात येणार असल्याची भीती स्थानिकांकडून व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे प्रकल्प रद्द करण्याची मागणी सातत्याने केली जात आहे. दरम्यान, दोन दिवसांपूर्वी स्थानिकांनी वाढवण बंदराविरोधात जनआक्रोश मोर्चा काढला होता. या मोर्चादरम्यान बंदराचे काम तातडीने थांबवण्याची मागणी करत प्रशासनाला इशाराही देण्यात आला होता. मात्र, हा इशारा देऊनही जवाहरलाल नेहरू पोर्ट प्राधिकरणाच्या (JNPA) माध्यमातून समुद्रकिनाऱ्यालगत भरावाचे काम सुरूच राहिले. त्यामुळे संतप्त झालेल्या स्थानिकांनी आंदोलन अधिक तीव्र करण्याचा निर्णय घेतला. महिला आणि लहान मुलांचाही आंदोलनात सहभाग प्रशासनाकडून काम सुरूच ठेवल्याच्या निषेधार्थ स्थानिक भूमिपुत्रांनी वाढवण समुद्रकिनाऱ्यावर एकत्र येत थेट समुद्राच्या पाण्यात उतरून जलसमाधी आंदोलन सुरू केले. या आंदोलनाचे वैशिष्ट्य म्हणजे पुरुषांसोबतच महिला आणि लहान मुलांनीही यात सहभाग घेतला. समुद्राच्या पाण्यात उतरून आंदोलकांनी सरकार आणि बंदर प्रशासनाविरोधात घोषणाबाजी केली. स्थानिकांचा तीव्र विरोध असतानाही प्रशासनाकडून बंदराचे काम पुढे नेले जात असल्याचा आरोप आंदोलकांनी केला. स्थानिकांच्या मागण्यांकडे दुर्लक्ष करून प्रकल्पाचे काम सुरू ठेवले जात असल्याने आता शांततेच्या मार्गाने आंदोलन करून उपयोग नसल्याची भावना आंदोलकांमध्ये दिसून आली. त्यामुळे जलसमाधी आंदोलनाच्या माध्यमातून त्यांनी सरकारचे लक्ष वेधण्याचा प्रयत्न केला. आमदार विनोद निकोलेंची आंदोलनस्थळी धाव आंदोलनाची माहिती मिळताच माकपाचे आमदार विनोद निकोले यांनी आंदोलनस्थळी धाव घेतली. त्यांनी आंदोलकांशी संवाद साधत त्यांच्या मागण्या जाणून घेतल्या. त्यानंतर प्रशासनाच्या अधिकाऱ्यांशी चर्चा करून सुरू असलेले काम थांबवण्याची मागणी केली. स्थानिकांचा विरोध लक्षात घेऊन प्रशासनाने काम बंद करण्याचे आश्वासन दिले. प्रशासनाकडून काम बंद करण्याचे आश्वासन मिळाल्यानंतर आमदार विनोद निकोले यांनी आंदोलकांना जलसमाधी आंदोलन मागे घेण्याची विनंती केली. त्यानंतर आंदोलकांनी आपले आंदोलन मागे घेतले. त्यामुळे काही काळ तणावपूर्ण बनलेली परिस्थिती निवळली. मात्र, प्रशासनाने दिलेल्या आश्वासनाची प्रत्यक्षात अंमलबजावणी होते का, याकडे आता स्थानिकांचे लक्ष लागले आहे. 5 हजारांहून अधिक नागरिकांची जनआक्रोश सभेला उपस्थिती यापूर्वी 30 ऑक्टोबर रोजी वरोर येथे वाढवण बंदराविरोधात भव्य जनआक्रोश सभा पार पडली होती. या सभेला 5 हजारांहून अधिक स्थानिक नागरिकांनी उपस्थिती लावली होती. तसेच 50 हून अधिक संघटना या आंदोलनात सहभागी झाल्या होत्या. महाविकास आघाडीच्या प्रमुख नेत्यांनीही या सभेला उपस्थित राहून प्रकल्पाला विरोध दर्शवला होता. या सभेत स्थानिकांनी बंदर प्रकल्पामुळे निर्माण होणाऱ्या संभाव्य समस्यांकडे लक्ष वेधले होते. वाढवण परिसरातील अनेक कुटुंबांचा उदरनिर्वाह पारंपरिक मासेमारीवर अवलंबून आहे. बंदराच्या उभारणीमुळे समुद्रातील नैसर्गिक परिसंस्था, मासेमारीची ठिकाणे आणि किनारपट्टीवरील जैवविविधतेवर परिणाम होण्याची भीती मच्छीमारांनी व्यक्त केली आहे. प्रकल्पाच्या भवितव्याबाबत संघर्ष कायम वाढवण बंदर हा मोठ्या पायाभूत सुविधांशी संबंधित प्रकल्प असला, तरी त्याच्या उभारणीवरून स्थानिक आणि प्रशासन यांच्यातील संघर्ष सातत्याने वाढताना दिसत आहे. एका बाजूला बंदराच्या कामाला गती देण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत, तर दुसरीकडे स्थानिक भूमिपुत्र आपल्या पारंपरिक व्यवसायाचे, जमिनीचे आणि पर्यावरणाचे संरक्षण करण्यासाठी आंदोलन करत आहेत. सध्या प्रशासनाच्या आश्वासनानंतर जलसमाधी आंदोलन मागे घेण्यात आले असले, तरी वाढवण बंदराचा विरोध संपलेला नाही. काम बंद करण्याबाबत प्रशासन नेमकी कोणती पावले उचलणार, स्थानिकांच्या मागण्यांवर काय तोडगा काढणार आणि बंदर प्रकल्पाबाबत सरकारची पुढील भूमिका काय असणार, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. हेही वाचा…. राष्ट्रवादीत नाराजीच्या चर्चा फेटाळल्या:सुनेत्रा पवारांसोबत मुंबईत कोअर कमिटीची बैठक, तटकरेंनी सांगितलं आज काय घडलं? राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये अंतर्गत नाराजी असल्याच्या चर्चांना प्रदेशाध्यक्ष सुनील तटकरे यांनी पूर्णविराम देण्याचा प्रयत्न केला आहे. पक्षातील नेत्यांमध्ये कोणतीही नाराजी नसून, मुंबईत झालेली बैठक ही पक्षाची आगामी भूमिका, संघटनात्मक बांधणी आणि भविष्यातील वाटचाल यासंदर्भात होती, अशी माहिती तटकरे यांनी दिली. तसेच केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांच्यासोबत दिल्लीत झालेली भेटही पूर्वनियोजित होती, असे त्यांनी स्पष्ट केले. त्यामुळे राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या राजकीय वर्तुळात सुरू असलेल्या चर्चांना वेगळे वळण मिळाले आहे. सविस्तर वाचा….