SC म्हणाले- दिल्ली-NCRमध्ये ग्रीन फटाके फोडता येणार:शांतता क्षेत्राच्या 300 मीटर परिसरात बंदी, शाळा-महाविद्यालये ‘नो-क्रॅकर झोन’ घोषित

[ads1]

सुप्रीम कोर्टाने दिल्ली-NCRमध्ये 7 आणि 8 नोव्हेंबर 2026 रोजी ग्रीन फटाके फोडण्याची परवानगी दिली आहे. फटाके केवळ सकाळी 6 ते 7 वाजेपर्यंत आणि रात्री 8 ते 10 वाजेपर्यंत फोडता येतील. ही परवानगी 15 ऑक्टोबर 2025 रोजी दिलेल्या न्यायालयाच्या मागील आदेशानुसार आहे. सुप्रीम कोर्टाने रुग्णालये, नर्सिंग होम, प्राथमिक आणि जिल्हा आरोग्य केंद्रे, वृद्धाश्रम तसेच अधिसूचित शांतता क्षेत्रांच्या 300 मीटरच्या परिसरात फटाके फोडण्यावर बंदी घातली आहे. न्यायालयाने निर्देश दिले आहेत की या क्षेत्रांसोबतच शैक्षणिक संस्थांनाही ‘नो-क्रॅकर झोन’ घोषित करण्यात यावे. त्यांची योग्य प्रकारे खूण करावी आणि लोकांना याबाबत माहिती द्यावी. मागील 2 सुनावण्यांमध्ये कोर्टाने म्हटले होते- 24 तास फटाके फोडता येणार नाहीत ३० सप्टेंबर: २४ तास फटाके वाजवण्याची परवानगी देता येणार नाही ३० सप्टेंबर रोजी झालेल्या सुनावणीदरम्यान सर्वोच्च न्यायालयाने म्हटले होते की, फटाक्यांवर पूर्णपणे बंदी घातली जाणार नाही. न्यायालयाने हेही स्पष्ट केले होते की, चोवीस तास फटाके फोडण्याची परवानगी दिली जाणार नाही. खंडपीठाने म्हटले होते की, मध्यममार्ग काढणे आवश्यक आहे. यासाठी फटाके फोडण्याची निश्चित वेळ ठरवली जाऊ शकते. नोंदीत असेही नमूद करण्यात आले होते की, या विशेष फटाक्यांना परवानगी तेव्हाच दिली जाऊ शकते, जेव्हा त्यांचे उत्पादन केवळ परवानाधारक उत्पादकांकडून केले जाईल. त्यामध्ये प्रतिबंधित रसायने नसावीत. २९ ऑक्टोबर: कोहलीकडून फटाकेविरहित दिवाळी साजरी करण्याचे आवाहन करून घ्या न्यायालयाने म्हटले की, विराट कोहलीसारख्या प्रसिद्ध व्यक्तींच्या मदतीने लोकांमध्ये जागरूकता निर्माण केली जाऊ शकते. न्यायमूर्ती वराळे यांनी म्हटले, जनतेमध्ये जागरूकता निर्माण करण्यासाठी चांगले खेळाडू किंवा जीवनाच्या कोणत्याही क्षेत्रातील प्रतिष्ठित व्यक्तींची मदत का घेऊ नये? न्यायालयाने सुचवले की, प्रसिद्ध व्यक्तींकडून असे व्हिडिओ किंवा संदेश रेकॉर्ड करून घेतले जाऊ शकतात, ज्यामध्ये त्यांनी लोकांना प्रदूषण वाढविल्याशिवाय दिवाळी साजरी करण्याचे आवाहन करावे. न्यायालयात सांगितले- देशात वायुप्रदूषणामुळे 20 लाख मृत्यू या प्रकरणात न्यायालयाला सहाय्य करणाऱ्या एमिकस क्युरी आणि ज्येष्ठ वकील उत्तरा बब्बर यांनी वायुप्रदूषणामुळे होणाऱ्या आरोग्यविषयक हानीबद्दल तसेच दिल्ली-NCRमध्ये फटाके फोडण्याच्या धोक्यांबद्दल माहिती दिली. त्यांनी स्टेट ऑफ ग्लोबल एअर 2025 अहवालाचा हवाला देत सांगितले की, भारतातील मृत्यूंच्या प्रमुख कारणांमध्ये वायुप्रदूषण सर्वांत आघाडीवर आहे. यामुळे देशात 20.1 लाखांहून अधिक मृत्यू झाले. यापैकी 21% मृत्यू पाच वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या मुलांचे होते. सर्वोच्च न्यायालयाने गेल्या वर्षी ग्रीन फटाक्यांना परवानगी दिली होती गेल्या वर्षी दिवाळीपूर्वी दिल्लीचा एअर क्वालिटी इंडेक्स २०० पार गेला होता. त्यामुळे सर्वोच्च न्यायालयाने दिल्ली आणि राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्रात हिरव्या फटाक्यांची विक्री आणि वापर करण्यास परवानगी दिली होती. परंपरा तसेच पर्यावरण आणि आरोग्याशी संबंधित चिंता यांच्यात संतुलन राखण्याच्या अटीवर ही सूट देण्यात आली होती. न्यायालयाने स्पष्ट केले होते की, दिवाळीपूर्वी आणि दिवाळीच्या दिवशीच ठरावीक वेळेत हिरवे फटाके फोडता येतील. प्रदूषण नियंत्रणाबाबत सर्वोच्च न्यायालयाने म्हटले होते की, दिल्ली-NCR मधील शहरांना स्वच्छ हवेचा अधिकार असेल, तर इतर शहरांतील लोकांना तो अधिकार का नसावा?

[ads2]