रामलीला मैदानावरील वादळ! राहुल गांधी ठरले विरोधकांचे नेता नंबर १; शाह-मोदींची झोप उडाली?

१०,००० कोटींचे नुकसान की राजकीय स्टंट? रामलीला रॅलीवरून दिल्लीतील व्यापारी आणि नेत्यांमध्ये जुंपली!

दिल्लीतील ऐतिहासिक रामलीला मैदानावर पार पडलेल्या विरोधकांच्या भव्य रॅलीने देशाच्या राजकीय पटलावर एक मोठा भूकंप घडवून आणला आहे. या महामेळाव्याने केवळ विरोधकांच्या एकजुटीचे प्रदर्शन केले नाही, तर राष्ट्रीय स्तरावर इंडिया आघाडीची दिशा आणि दशा आता राहुल गांधीच ठरवणार यावर अधिकृत शिक्कामोर्तब केले आहे. प्रादेशिक स्तरावर बिहारमध्ये तेजस्वी यादव, पश्चिम बंगालमध्ये ममता बॅनर्जी किंवा उत्तर प्रदेशात अखिलेश यादव यांच्यासारख्या बलाढ्य नेत्यांसोबत काँग्रेसला जुळवून घ्यावे लागणार असले, तरी संपूर्ण देशाच्या पातळीवर राहुल गांधी हेच विरोधी पक्षांचे मुख्य आणि सर्वमान्य चेहरे म्हणून समोर आले आहेत. ही रॅली राहुल गांधी यांचीच संकल्पना होती आणि ती अभूतपूर्व रीतीने यशस्वी झाल्याचे मानले जात आहे.

व्यापारी विरुद्ध राजकीय नेते: १०,००० कोटींच्या नुकसानीचा वाद

या रॅलीवरून राजकीय पक्षांमध्ये जितकी धुमस निर्माण झाली, तितकाच मोठा वाद दिल्लीच्या व्यापारी वर्गात आणि राजकीय वर्तुळात पाहायला मिळाला. चेंबर ऑफ ट्रेड अँड इंडस्ट्री चे अध्यक्ष ब्रिजेश गोयल यांनी असा दावा केला की, रामलीला मैदानावरील या प्रदर्शनामुळे दिल्लीतील व्यापाऱ्यांचे सुमारे १०,००० कोटी रुपयांचे प्रचंड आर्थिक नुकसान झाले आहे. त्यांच्या दाव्यानुसार, गेल्या दोन-तीन दिवसांत तब्बल १० लाख लोक आणि हजारो वाहने दिल्लीत दाखल होणार असल्याच्या भीतीमुळे बाजारात प्रचंड घबराट पसरली होती. परिणामी, दिल्लीतील ऐतिहासिक आणि प्रमुख २५ व्यापारी केंद्रांमधील सुमारे ३ लाख दुकानांपैकी ८०% दुकाने म्हणजेच सुमारे २.५ लाख दुकाने दिवसभर बंद राहिली. यामध्ये चांदनी चौक, कनॉट प्लेस, करोल बाग, सदर बाजार, खारी बावली, काश्मिरी गेट, लाजपत राय मार्केट आणि अजमेरी गेट यांसारख्या प्रमुख बाजारपेठांचा समावेश होता. या भीतीमुळे शेजारच्या राज्यांतून दैनंदिन खरेदी आणि पुरवठ्यासाठी येणारे ३ ते ४ लाख ग्राहक व डीलर दिल्लीत आलेच नाहीत, असे व्यापाऱ्यांचे म्हणणे होते. मात्र, या दाव्याला विश्लेषकांनी आणि विरोधी विचारसरणीच्या वक्त्यांनी राजकीय हेतूने प्रेरित असल्याचा संशय व्यक्त करत फेटाळून लावले आहे. रॅलीच्या काळात कोणतीही अराजकता किंवा हिंसाचार माजला नाही; मग दुकाने का आणि कोणाच्या दबावाखाली बंद ठेवण्यात आली, असा थेट सवाल उपस्थित करण्यात आला आहे. उलटपक्षी, रामलीला मैदानाच्या आसपास असणारे छोटे फेरीवाले, खाद्यपदार्थांच्या गाड्या आणि टपरीचालक यांना मोठ्या गर्दीमुळे भरघोस फायदा झाला. सणाच्या काळात दुकाने बंद ठेवण्याऐवजी व्यापाऱ्यांनी विशेष सवलती जाहीर करून येणाऱ्या गर्दीला खरेदीसाठी आकर्षित करायला हवे होते, असा सल्लाही दिला गेला. त्यामुळे भाजपच्या सांगण्यावरूनच हा व्यापारी नुकसानीचा मुद्दा उपस्थित करून रॅलीला बदनाम करण्याचा प्रयत्न केला गेल्याचा आरोप विरोधकांनी केला आहे.

राहुल गांधींचे थेट हल्ले आणि सरकारवरील गंभीर आरोप

रॅलीच्या यशस्वितेनंतर राहुल गांधी यांनी जनतेचे आभार मानत केंद्र सरकारवर आणि मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्यावर जोरदार हल्ला चढवला. राहुल गांधींच्या मते, या रॅलीच्या विराट स्वरूपामुळे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, गृहमंत्री अमित शाह आणि मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांना रात्री झोपही येत नाहीये. राहुल गांधींनी आरोप केला की, निवडणूक आयुक्तांनी देशाचा आवाज दाबण्याचा आणि लोकशाहीचा गळा घोटण्याचा गुन्हेगारी प्रयत्न केला आहे. तसेच, २०२४ च्या निवडणुकांमधील कथित मतचोरी आणि देशाची संपत्ती अदानींच्या घशात घालण्याच्या मुद्द्यावरून त्यांनी सरकारला सोडणार नसल्याचा इशारा दिला. पंतप्रधान मोदी आणि अमित शाह यांनी असा भ्रम बाळगू नये की ते यातून निसटून जातील; त्यांच्यावर कायदेशीर कारवाई होईल आणि देश त्यांच्याकडून न्याय मागेल, असा थेट इशारा राहुल गांधींनी दिला आहे.

भाजपची प्रति-रणनीती आणि वैयक्तिक टीकेची राळ

दुसऱ्या बाजूला, भारतीय जनता पक्षाने या रॅलीला उत्तर देण्यासाठी लोकतंत्र बचाओ, अराजकता हटाओ या नावाने स्वतःचे आंदोलन सुरू केले. भाजप प्रवक्त्यांनी विरोधकांच्या या ऐक्यावर विविध मार्गांनी प्रहार करण्याचा प्रयत्न केला. भाजपचे प्रवक्ते प्रदीप भंडारी यांनी प्रियंका गांधी वाड्रा यांना रामलीला मैदानावरील मंचावर बोलू न देऊन डावलले गेल्याचा आरोप केला. काँग्रेसमध्ये कौटुंबिक अंतर्गत कलह असल्याचे चित्र रंगवण्याचा प्रयत्न भाजपकडून करण्यात आला. यावर उत्तर देताना, भारत जोडो यात्रेपासूनच प्रियंका गांधी आणि सोनिया गांधी राहुल यांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभ्या असल्याचे सांगत भाजपकडे कोणतेही ठोस मुद्दे उरले नसल्यामुळे ते असल्या बिनबुडाच्या गोष्टी करत असल्याचे विरोधकांनी स्पष्ट केले. त्याच वेळी, भाजपचे ज्येष्ठ नेते संबित पात्रा यांनी राहुल गांधी यांच्यावर उपरोधिक टीका केली. जर राहुल गांधींच्या मते २०२४ ची लोकसभा निवडणूकच अवैध असेल, तर मग ते स्वतः लोकसभेचे विरोधी पक्षनेतेपद का उपभोगत आहेत आणि त्यांच्या पक्षाचे खासदार संसदेत का बसले आहेत, असा सवाल पात्रा यांनी विचारला. न्यायालयांचे दाखले देत त्यांनी राहुल गांधींना न्यायालयात जाण्याचे आव्हान दिले. मात्र, संबित पात्रा यांनी राहुल गांधी यांच्यावर टीका करताना त्यांचे दिवंगत वडील आणि देशाचे माजी पंतप्रधान शहीद राजीव गांधी यांच्याबद्दल केलेल्या अब्बू जान या शब्दाच्या वापरामुळे राजकीय वर्तुळात तीव्र संताप व्यक्त केला गेला. भाजप १२ वर्षे सत्तेत राहूनही अजूनही विक्टिम कार्ड खेळत आहे आणि विरोधकांवर वैयक्तिक व अभद्र पातळीवर जाऊन टीका करत आहे, अशी टीका यावर झाली.

न्यायव्यवस्था आणि निवडणुकीच्या पारदर्शकतेवर प्रश्नचिन्ह

रॅलीच्या माध्यमातून निवडणुकीच्या निष्पक्षतेवर पुन्हा एकदा प्रश्न उपस्थित करण्यात आले आहेत. बिहारमधील एसआयआर प्रक्रिया असो की पश्चिम बंगालमधील सुमारे २७ लाख मतदारांची नावे मतदार यादीतून वगळण्याचा प्रकार असो; सामान्य नागरिकांना आणि मतदारांना न्यायालयात जाऊनही तातडीने दिलासा मिळाला नाही, याकडे लक्ष वेधण्यात आले. त्यामुळेच विरोधी पक्ष आता या मुद्द्यावर रस्त्यावर उतरून लढा देण्याच्या भूमिकेत दिसत आहे.

निष्कर्ष: आगामी राजकारणाची नवी नांदी

रामलीला मैदानावरील रॅलीने हे स्पष्ट केले आहे की, विरोधी पक्ष आता केवळ एकत्र आलेला नाही, तर एका नियोजित रणनीतीनुसार काम करत आहे. आगामी उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणुकांमध्ये जर इंडिया आघाडीचे हेच ऐक्य कायम राहिले, तर त्याचे मोठे राजकीय परिणाम निकालांवर दिसून येतील. भाजपकडून व्यापारी तोट्याचा मुद्दा पुढे करणे, प्रियंका गांधींच्या डावलण्याचा आरोप करणे किंवा वैयक्तिक भाषेचा वापर करणे या सर्व गोष्टी त्यांच्यातील अस्वस्थता दर्शवतात, असा दावा विश्लेषकांकडून केला जात आहे. एकंदरीत, या रॅलीने राहुल गांधी यांचे विरोधकांचे नेता नंबर १ म्हणून स्थान पक्के केले असून, येणाऱ्या काळात केंद्र सरकार आणि विरोधकांमधील हा संघर्ष आणखी तीव्र आणि आक्रमक होणार यात शंका नाही.