राहुल गांधींच्या हातात पोपट अन् राजकीय भूकंप! राजाचा जीव पोपटात… निवडणूक आयोगावरून केंद्र सरकार अडचणीत?

खाता ना वही, राहुल गांधी सांगतील तेच सही! भाजपचा घराणेशाहीवरून टोला; जयंत चौधरींच्या मंचावरील उपस्थितीमुळे नवा वाद!

नवी दिल्ली / रोहतक (खास प्रतिनिधी) – राजधानी दिल्लीतील रामलीला मैदानाकडे निघालेल्या इंडिया आघाडीच्या महामोर्चात काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते राहुल गांधी यांनी केलेल्या एका अनोख्या आणि आक्रमक निदर्शनाने देशाच्या राजकारणात मोठा गदारोळ उठवून दिला आहे. हातात एक तोता म्हणजेच पोपट घेऊन मोर्चात सहभागी झालेल्या राहुल गांधी यांनी थेट मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार आणि केंद्र सरकारवर गंभीर निशाणा साधला. या आंदोलनानंतर भारतीय जनता पक्षाचे वरिष्ठ नेते प्रचंड संतप्त झाले असून त्यांनी विरोधी पक्षांवर देशात अराजकता पसरवण्याचा गंभीर आरोप करत प्रतिआक्रमण सुरू केले आहे.

राहुल गांधींचे तोता आंदोलन आणि निवडणूक आयोगावर थेट प्रहार

दिल्लीतील रामलीला मैदानाकडे कूच करताना राहुल गांधी यांच्या हातात एक प्रतीकात्मक पोपट दिसून आला. या पोपटावर मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांचा फोटो लावलेला होता आणि त्यावर मोदींचा पोपट असे ठळक अक्षरांत लिहिण्यात आले होते. याशिवाय, राजाचा जीव पोपटात अडकला आहे; पोपटाची मान आवळा म्हणजेच ज्ञानेश कुमार यांना हटवणे किंवा जबाबदार धरणे असा आक्रमक आणि रोखठोक संदेश या आंदोलनातून देण्यात आला. राहुल गांधी आणि इंडिया आघाडीच्या नेत्यांचा मुख्य आरोप असा आहे की, निवडणूक आयोग निष्पक्ष राहिलेला नसून तो सत्ताधारी पक्षाच्या दावणीला बांधला गेला आहे. देशातील उत्तर प्रदेश, दिल्ली, आणि पश्चिम बंगाल यांसारख्या विविध राज्यांमध्ये लाखो मतदारांची नावे मतदार यादीतून बेकायदेशीरपणे आणि चुकीच्या पद्धतीने वगळण्यात आली आहेत. मतदानाच्या या मूलभूत संविधानात्मक अधिकाराचे रक्षण करण्यासाठी विरोधकांनी हा भव्य मोर्चा आयोजित केला होता.

भाजपचा अराजकता हटाओ एल्गार आणि नितीन नवीन यांचा काँग्रेसवर जोरदार हल्ला

राहुल गांधींच्या या अनोख्या आंदोलनामुळे भाजपच्या वर्तुळात तीव्र संताप व्यक्त होत आहे. भाजप नेते आणि हरियाणा भाजपचे प्रभारी नितीन नवीन यांनी हरियाणातील रोहतक येथे आयोजित एका मोठ्या जनसभेतून राहुल गांधी आणि विरोधी पक्षांवर थेट हल्ला चढवला. भाजपने विरोधकांच्या या रॅलीला अराजकता पसरवणारी रॅली असे संबोधले असून, यामुळे सामान्य जनता आणि व्यापारी त्रस्त होत असल्याचा आरोप केला आहे. या रॅलीच्या विरोधात भाजपने अराजकता हटाओ नावाचे विशेष अभियान सुरू केले असून, विविध शहरांमध्ये पदयात्रा आणि जाहीर सभांचे आयोजन केले आहे. रोहतक येथील सभेला संबोधित करताना नितीन नवीन यांनी राहुल गांधींवर कडक शब्दांत टीका केली. त्यांनी १ नोव्हेंबर या तारखेचा संदर्भ देत ऐतिहासिक मुद्द्याला हात घातला. आज १ नोव्हेंबर रोजी एकीकडे आपण सर्वजण अत्यंत उत्साहाने हरियाणा स्थापना दिन साजरा करत आहोत, तर दुसरीकडे याच दुर्दैवी दिवशी १९८४ मध्ये आपल्या सिख बांधवांचा अत्यंत निर्घृण कत्लेआम आणि हत्या झाली होती, असे नितीन नवीन म्हणाले. त्यांनी काँग्रेसवर निशाणा साधत म्हटले की, काँग्रेसने १९८४ च्या सिख दंगली आणि नरसंहाराबद्दल देशाची अन् सिख समुदायाची जाहीर माफी मागायला हवी होती आणि प्रायश्चित्त करायला हवे होते; परंतु प्रायश्चित्त करण्याऐवजी काँग्रेसचे नेते आज रस्त्यावर उतरून निदर्शने करत आहेत. तसेच, तत्कालीन पंतप्रधान राजीव गांधी यांच्या एका जुन्या विधानाचा उल्लेख करत नितीन नवीन म्हणाले की, जेव्हा एखादे मोठे झाड पडते, तेव्हा धरणी हादरते असे वक्तव्य राजीव गांधींनी केले होते. त्या धरणीच्या हादरण्यामुळे हजारो निरपराध सिख बांधवांचे प्राण गेले आणि त्यांचे संसार उद्ध्वस्त झाले. या गंभीर कृत्याचा आणि वक्तव्याचा पश्चात्ताप काँग्रेसला कधी होणार? असा थेट सवाल त्यांनी उपस्थित केला.

राजेशाही, घराणेशाही अन् संविधानाचा अवमान: भाजपचे गंभीर आरोप

लोकशाही प्रक्रियेत जनतेचा जनादेश स्वीकारण्याऐवजी काँग्रेस निराशा आणि हताशेतून देशातील सर्वोच्च संवैधानिक संस्थांना म्हणजेच निवडणूक आयोगाला बदनाम करण्याचे काम करत असल्याचा दावा भाजपने केला आहे. नितीन नवीन यांनी काँग्रेस पक्षाच्या अंतर्गत रचनेवर टीका करताना आरोप केला की, काँग्रेसमध्ये कोणतीही अंतर्गत लोकशाही अस्तित्वात नाही. काँग्रेस पक्षाच्या आत केवळ एकाच घराण्याची राजेशाही चालते. खाता ना वही, राहुल गांधी आणि त्यांचे कुटुंब सांगेल तेच सही! अशी तिथे परिस्थिती आहे, असा खोचक टोला त्यांनी लगावला. काँग्रेस नेत्यांची अशी समजूत झाली आहे की, देशाचा कायदा आणि संविधानदेखील राहुल गांधींच्या इच्छेनुसारच बनले पाहिजे. ते हातात संविधानाची प्रत घेऊन फिरतात, परंतु प्रत्यक्षात संविधानाच्या पानापानांचा अवमान काँग्रेसनेच केला आहे, असा घणाघाती आरोप नितीन नवीन यांनी केला.

भाजपच्या आंदोलनातील विरोधाभास आणि व्यापाऱ्यांची होणारी अडचण

भाजपने विरोधकांच्या रॅलीवर अराजकता आणि जनतेला त्रास असा ठपका ठेवला असला, तरी खुद्द भाजपच्याच आंदोलनामुळे स्थानिक पातळीवर नागरिकांना आणि व्यापाऱ्यांना कसा फटका बसत आहे, याकडेही राजकीय विश्लेषकांनी लक्ष वेधले आहे. रोहतक येथे नितीन नवीन यांच्या उपस्थितीत ज्या ठिकाणी स्टेज आणि टेंट उभारण्यात आला होता, त्या मंचाच्या अगदी शेजारी असलेली लक्ष्मी गार्मेंट्स या दुकानासह परिसरातील अनेक दुकानांचे शटर बंद असल्याचे स्पष्ट दिसून आले. सणासुदीच्या दिवसांत भाजपच्या निषेध सभांमुळे व्यापाऱ्यांचा व्यवसाय थेट प्रभावित होत आहे, मग हा जनतेला त्रास नाही का? असा उलटा सवाल विरोधकांकडून विचारला जात आहे. तसेच, १ नोव्हेंबर रोजी काँग्रेसच्या रॅलीला सिख दंगलींची आठवण करून देत विरोध करणाऱ्या भाजपने, स्वतःच्या हरियाणा सरकारने १ नोव्हेंबर रोजीच भव्य हरियाणा निर्माण दिन म्हणजेच हरियाणा दिवस शासकीय उत्सव म्हणून साजरा केला. जर १ नोव्हेंबर रोजी काँग्रेसचे आंदोलन अयोग्य असेल, तर मग हरियाणा सरकारचा उत्सव आणि भाजपची भव्य जाहीर सभा कशी योग्य ठरते? अशा प्रकारच्या दुटप्पी तर्कावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात आहे.

घराणेशाहीचा मुद्दा आणि मंचावरील राजकीय समीकरणे

काँग्रेसच्या परिवारवादावर आणि घराणेशाहीवर जोरदार भाषण देणाऱ्या नितीन नवीन यांच्याच मंचावर व्यासपीठावर शेजारी राष्ट्रीय लोक दल पक्षाचे नेते जयंत चौधरी उपस्थित होते. जयंत चौधरी हे स्वतः एका प्रस्थापित राजकीय घराण्याचे प्रतिनिधी मानले जातात. त्यांचे वडील आणि आजोबा आपल्या पक्षाचे सर्वेसर्वा राहिलेले आहेत आणि सध्या जयंत चौधरी भाजपच्या एनडीए आघाडी सरकारमध्ये मंत्री म्हणून कार्यरत आहेत. अशा वेळी जयंत चौधरी यांना मंचावर शेजारी बसवून घराणेशाहीविरोधात गप्पा मारणे हा भाजपचा राजकीय दुटप्पीपणा असल्याचे स्पष्ट दिसून येते, अशी टीका केली जात आहे. विरोधी पक्षांच्या मते, इंडिया आघाडीची ही रॅली कोणत्याही उत्सवासाठी नसून, देशातील जनतेच्या, शेतकऱ्यांच्या, मतदारांच्या आणि सर्वसामान्य नागरिकांच्या अधिकारांच्या रक्षणासाठीचा तीव्र आक्रोश व्यक्त करण्यासाठी काढण्यात आली आहे. या रॅलीत देशाच्या कानाकोपऱ्यातून लाखो नागरिक, सर्व प्रमुख विरोधी नेते आणि धाडसी कलाकार सहभागी झाले होते.

मतदार याद्यांतील सावळागोंधळ: आरोप-प्रत्यारोपांची राळ

मतदार याद्यांमधील अनियमितता आणि गहाळ नावांचा मुद्दा आता अत्यंत संवेदनशील बनला आहे. विशेष म्हणजे, केवळ विरोधी पक्षच नव्हे, तर खुद्द उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनीही एका कार्यक्रमात बोलताना उत्तर प्रदेशातील मतदार यादीतून सुमारे १ कोटी हिंदूंची नावे गायब झाली आहेत, त्यामुळे आपण सावध राहिले पाहिजे असे वक्तव्य केले होते.

दुसरीकडे, काँग्रेस आणि विरोधकांनी निवडणूक आयोगासमोर अनेक ठोस पुरावे मांडले आहेत. यामध्ये:

जिवंत असलेल्या मतदारांना कागदोपत्री मृत दाखवणे.
एकाच मतदाराची अनेक ठिकाणी बनावट म्हणजेच ड्युप्लिकेट नावे समाविष्ट असणे.
विशिष्ट भागातील मतदारांची नावे मोठ्या प्रमाणावर यादीतून वगळणे.

निवडणूक आयोगाने काही प्रकरणांमध्ये त्रुटी मान्य करून कारवाई केली असली, तरी सत्ताधारी पक्षाचे वरिष्ठ नेते सातत्याने विरोधकांवर मरण पावलेल्यांची आणि घुसखोरांची मते मिळवण्याचा प्रयत्न करत असल्याचा आरोप करत आहेत.

निष्कर्ष

दिल्ली, उत्तर प्रदेश, आणि पश्चिम बंगालसह देशातील अनेक राज्यांमध्ये लाखो मतदारांच्या मतदानाच्या हक्कावर गदा आल्याचा आरोप होत असताना, राहुल गांधींच्या तोता आंदोलनाने या मुद्द्याला थेट देशव्यापी चर्चेत आणले आहे. हा प्रश्न केवळ राजकीय पक्षांच्या फायद्या-तोट्याचा नसून भारतीय लोकशाहीच्या आणि निष्पक्ष निवडणूक प्रक्रियेच्या अस्तित्वाचा बनला आहे.

एकीकडे विरोधक निवडणूक आयोगाच्या पारदर्शकतेवर बोट ठेवत आहेत, तर दुसरीकडे भाजप याला राजकीय निराशेचा प्रकार ठरवून १९८४ च्या दंगली आणि घराणेशाहीवरून काँग्रेसला घेरण्याचा प्रयत्न करत आहे. या राजकीय रणसंग्रामात येणाऱ्या काळात काय वळण मिळते, याकडे संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले आहे.