यमुनेत डुबकी की पोलिटीकल ड्रामा? मनोज तिवारींचा स्वीमिंग व्हिडिओ कसा उघडा पडला!

यमुनेचा किनारा आणि राजकारणाची नवी रील्स

दिल्लीच्या राजकारणात यमुना नदी आणि तिच्या प्रदूषणाचा मुद्दा नेहमीच वादाच्या भोवऱ्यात राहिला आहे. परंतु, अलीकडेच भारतीय जनता पक्षाचे (भाजप) खासदार मनोज तिवारी यांनी यमुना नदीत घेतलेली डुबकी, पोहण्याचा व्हिडिओ आणि त्यानंतर थेट नदीचे पाणी पिऊन (आचमन करून) केलेला दावा याने राजधानीतील राजकीय वातावरण पुन्हा एकदा तापवले आहे. मनोज तिवारी यांनी या स्नानाचा व्हिडिओ बनवून काँग्रेस नेते राहुल गांधी आणि आम आदमी पक्षाचे (आप) संयोजक अरविंद केजरीवाल यांना यमुनेत डुबकी मारण्याचे थेट आव्हान दिले. ही कोणती रील नाही, तर हकीकत आहे; ही दिल्लीचीच यमुना आहे, असा दावा करत त्यांनी भाजपच्या कार्यपद्धतीचे कौतुक केले. मात्र, या दाव्यानंतर काही तासांत ही संपूर्ण घटना भाजपचा एक राजकीय पीआर स्टंट आणि नौटंकी असल्याचे सांगत आम आदमी पक्ष आणि काँग्रेसने भाजप खासदार मनोज तिवारी यांची पोलखोल केली आहे.

मनोज तिवारींचा दावा आणि राहुल-केजरीवाल यांना आव्हान

भाजप खासदार मनोज तिवारी यांनी यमुनेच्या पात्रात पोहतानाचा आणि आचमन करतानाचा एक व्हिडिओ सोशल मीडियावर शेअर केला. रेखा गुप्ता यांच्या नेतृत्वाखाली भाजप सरकारने किंवा प्रशासनाने यमुनेची स्वच्छता केली असून यमुना नदी आता स्वच्छ झाली आहे, असा संदेश देण्याचा प्रयत्न या व्हिडिओद्वारे करण्यात आला. व्हिडिओमध्ये मनोज तिवारी म्हणाले, केजरीवाल जी आणि राहुल गांधी जी, ही रील नसून हकीकत आहे. आज मी येथे स्नानही केले आणि आचमनही केले. केजरीवाल जी, राहुल गांधी जी, तुम्ही डुबकी लावायला कधी येत आहात? या विधानाद्वारे त्यांनी विरोधकांना थेट लक्ष्य केले. मात्र, विरोधी पक्षांनी या दाव्यामागील मूळ भौगोलिक आणि तांत्रिक सत्य समोर आणत भाजपच्या या अभियानातील हवा काढून घेतली.

व्हिडिओतील नाटक आणि सुरक्षेचा गंभीर प्रश्न

मनोज तिवारी यांच्या पोहण्याच्या व्हिडिओवर सोशल मीडियावर आणि राजकीय वर्तुळात मोठ्या प्रमाणावर टीका आणि उपहास केला जात आहे. व्हिज्युअल्सचे बारकाईने निरीक्षण केल्यास स्पष्ट होते की, मनोज तिवारी ज्या भागात पोहत होते, तिथे पाणी अत्यंत उथळ होते. ते बोटीवरून पाण्यात उतरले आणि उघड्या डोळ्यांनी उभे राहून फक्त डुबकी मारत होते. उथळ पाण्यात सहज उभे राहता येत असताना बोटीवरून उतरून पोहण्याचे नाटक करण्याची काय गरज होती, असा सवाल जनतेने आणि विरोधकांनी उपस्थित केला आहे. सर्वात गंभीर बाब म्हणजे, एक जबाबदार खासदार म्हणून मनोज तिवारी यांनी यमुनेचे पाणी प्राशन (आचमन) केले. यमुनेच्या विशिष्ट भागातील पानावरील फेसाळ थर किंवा कचरा काही काळासाठी बाजूला झाला तरी, दीर्घकाळापासून ज्या नदीत शहरातील प्रक्रिया न केलेले घाण नाले मिसळतात, तिथले पाणी थेट पिण्यायोग्य असू शकत नाही. एका लोकप्रतिनिधीने असे पाणी पिऊन जनतेला हे पाणी पिण्यायोग्य असल्याचा चुकीचा आणि आरोग्यासाठी अत्यंत धोकादायक संदेश दिला आहे. पाण्याचा रंग वरवर स्वच्छ दिसणे आणि ते पाणी पिण्यायोग्य असणे यात जमीन-अस्मानाचा फरक असतो, ही मूलभूत जाणीव खासदाराला असायला हवी होती, अशी टीका केली जात आहे. यावर उपरोधिक टोला लगावताना आम आदमी पक्षाने म्हटले की, मनोज तिवारी जी, जर तुम्ही तुमची लोकेशन थोडी योग्य निवडली असती, तर डुबकी मारण्यासोबतच मस्त फेसाळणाऱ्या शैम्पूचाही जुगाड झाला असता.

सौरभ भारद्वाज यांचा भौगोलिक खुलासा: ५२ किमीचा प्रवास अन् खरी पोलखोल

आम आदमी पक्षाचे ज्येष्ठ नेते सौरभ भारद्वाज यांनी तांत्रिक व भौगोलिक तथ्यांसह मनोज तिवारी यांच्या डुबकीचे वास्तव जनतेसमोर मांडले. सौरभ भारद्वाज यांनी स्पष्ट केले की, दिल्ली शहरात यमुना नदी एकूण सुमारे ५२ किलोमीटर वाहते.

पल्ला ते वजीराबाद (२६ किमीचा स्वच्छ पट्टा): यमुना नदी उत्तरेकडून दिल्लीत पल्ला गावात प्रवेश करते. तिथून ती बतावरपूर, जगतपूर, बुरारी आणि सोनिया बिहारमार्गे वजीराबादपर्यंत येते. पल्ला ते वजीराबाद हा सुमारे २६ किलोमीटरचा भाग नेहमीच नैसर्गिकरीत्या स्वच्छ आणि चांगल्या स्थितीतील राहिलेला आहे. कारण दिल्लीतील पहिला दूषित नाला नजफगड नाला हा वजीराबादच्या सिग्नेचर ब्रिजजवळ यमुनेत येऊन मिळतो. त्यामुळे पल्ला ते वजीराबाद हा भाग माजी मुख्यमंत्री शीला दीक्षित यांच्या काळातही स्वच्छ होता आणि अरविंद केजरीवाल यांच्या १० वर्षांच्या काळातही स्वच्छच राहिलेला आहे.
वजीराबाद ते कालिंदी कुंज आणि ओखला (प्रदूषित पट्टा): खरी प्रदूषणाची समस्या वजीराबादनंतर सुरू होते. वजीराबाद, काश्मिरी गेट, बस स्थानक, यमुना विहार, शहादरा, मयूर विहार आणि कालिंदी कुंज या भागांत दिल्लीतील अनेक मोठे प्रदूषित नाले यमुनेत येऊन पडतात. कालिंदी कुंज आणि ओखला भागात प्रदूषणाचा भार सर्वाधिक असतो, जिथे स्थानिक नागरिक आणि महिला छटपूजेसाठी गोळा होतात.

सौरभ भारद्वाज यांच्या दाव्यानुसार, मनोज तिवारी यांनी जाणूनबुजून उत्तर दिल्लीतील पल्ला ते वजीराबाद या नैसर्गिकरीत्या स्वच्छ असणाऱ्या २६ किलोमीटरच्या पट्ट्यात जाऊन पोहण्याचे आणि आचमन करण्याचे नाटक केले, जेणेकरून जनतेची दिशाभूल करता येईल.

अतिरिक्त पाणी सोडण्याची युक्ती आणि जुना वाद

सौरभ भारद्वाज यांनी भाजपकडून छटपूजेच्या काळात केली जाणारी राजकीय रणनीतीही उघडी पाडली. दरवर्षी छटपूजेच्या १५-२० दिवस आधी हरियाणा सरकारकडून हथिनीकुंड बॅरेजवरून यमुनेत अतिरिक्त पाणी सोडले जाते. या अतिरिक्त पाण्यामुळे यमुनेतील प्रदूषणाचे प्रमाण तात्पुरते विरघळते आणि नदी स्वच्छ झाल्याचा भास निर्माण केला जातो. गेल्या वर्षी घडलेल्या एका घटनेची आठवण करून देताना भारद्वाज म्हणाले की, गेल्या वर्षी भाजपने एक कृत्रिम किंवा बनावट यमुना तयार करून त्यात पिण्याचे पाणी भरले होते आणि व्हिडिओ बनवला होता. ती चोरी उघडकीस आल्यानंतर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांना छटपूजेचा आपला कार्यक्रम रद्द करावा लागला होता. आता पुन्हा एकदा जनतेची दिशाभूल करण्यासाठी ही नवी ड्रामेबाजी रचली गेली आहे. सौरभ भारद्वाज यांनी मनोज तिवारी यांच्यावर वैयक्तिक आणि राजकीय टीका करताना म्हटले की, १२ वर्षे दिल्लीत राहूनही मनोज तिवारी यांना यमुनेची मूलभूत भौगोलिक माहिती झालेली नाही. मनोज तिवारी यांनी तेच काम करावे जे ते सर्वात चांगले करतात म्हणजेच गाणी गाणे आणि डान्स करणे! त्यांनी यमुनेच्या प्रदूषणाच्या आणि राजकारणाच्या भानगडीत पडू नये; आणि जर ते असा फ्रॉड करतील, तर आम्ही त्यांना दरवेळी एक्सपोज करू.

काँग्रेसची आक्रमक टीका आणि कालिंदी कुंजचे ग्राउंड रिॲलिटी

मनोज तिवारी यांच्या या स्नानावर दिल्ली काँग्रेसनेही अतिशय कठोर शब्दांत टीका केली आहे. काँग्रेसच्या अधिकृत निवेदनानुसार, भाजपमध्ये प्रवेश करण्यासाठी ड्रामेबाज असणे ही प्राथमिक अट आहे; जो जितका मोठा ड्रामेबाज, त्याला तितके मोठे पद मिळते. दिल्ली नगर निगममधील काँग्रेसच्या नेत्या नाझिया दानिश यांनी प्रत्यक्ष कालिंदी कुंज भागात जाऊन एका व्हिडिओद्वारे यमुनेची खरी परिस्थिती दाखवून दिली. त्यांनी दाखवलेल्या व्हिज्युअल्समध्ये यमुनेच्या पात्रात पांढऱ्या विषारी फेसाचा जाड थर, चिखल आणि प्रचंड दुर्गंधीयुक्त काळे पाणी स्पष्ट दिसत होते. तिवारी जी, ही आहे यमुनेची खरी वस्तूस्थिती! या आणि इथे डुबकी मारून दाखवा, असे थेट आव्हान नाझिया दानिश यांनी मनोज तिवारी यांना दिले. तसेच, राष्ट्रीय वृत्तवाहिनी आज तकच्या प्रतिनिधी शिवानी शर्मा यांनीही कालिंदी कुंज येथून केलेल्या ग्राउंड रिपोर्टिंगमध्ये दाखवले की, यमुनेवर अजूनही विषारी फेसाचे साम्राज्य कायम असून पाणी अत्यंत दूषित आणि धोकादायक स्थितीत आहे.

निष्कर्ष: राजकीय पीआर विरुद्ध सार्वजनिक आरोग्याचा प्रश्न

मनोज तिवारी यांच्या यमुनेतील या डुबकी राजकारणाने पुन्हा एकदा हे सिद्ध केले आहे की, लोकप्रतिनिधी कशा प्रकारे गंभीर पर्यावरणीय आणि सार्वजनिक आरोग्याच्या प्रश्नांना केवळ कॅमेऱ्यापुढील पीआर स्टंटमध्ये रूपांतरित करतात. यमुना स्वच्छ करणे हे केवळ २६ किमीच्या नैसर्गिकरीत्या स्वच्छ भागात जाऊन डुबकी मारण्यापुरते किंवा पाण्याचा एक घोट पिण्यापुरते मर्यादित नाही. यमुनेत दररोज सोडल्या जाणाऱ्या हजारो लिटर प्रक्रिया न केलेल्या सांडपाण्यावर आणि औद्योगिक कचऱ्यावर ठोस प्रक्रिया करणे, नाल्यांचे शुद्धीकरण करणे आणि कायमस्वरूपी उपाययोजना राबवणे ही खरी काळाची गरज आहे. केवळ निवडणुका किंवा सणांच्या तोंडावर राजकीय फायदा मिळवण्यासाठी बनावट दावे करणे आणि विरोधकांना आव्हान देण्याच्या नादात जनतेच्या आरोग्याशी खेळणे हे एका जबाबदार लोकप्रतिनिधीला शोभणारे नाही. दिल्लीतील जनता आता या राजकीय नाटकांना ओळखून आहे आणि त्यांना रीलबाजी नको, तर खऱ्या अर्थाने पुनरुज्जीवित झालेली, स्वच्छ आणि प्रवाही यमुना हवी आहे.